Vrijdag 10 juli, halverwege de middag, scande koningin Máxima de tickets van de eerste bezoekers. Burgemeester Carola Schouten en festivaldirecteur Irene Peters stonden ernaast. Máxima nam de portofoon. „Dan verklaar ik nu het North Sea Jazz Festival geopend.”
Dat was het plaatje. Wat erna kwam, was geen weemoedig lustrum. NRC schreef het na afloop het scherpst: het gouden lustrum bleef bescheiden. De echte viering zat niet in het verleden. Die zat in de zalen.
Het was heet. Binnen in Ahoy, schreef Gijsbert Kamer in de Volkskrant, vaak warmer dan buiten. Waaiers voor vijftien euro bij de merch. Tropische hitte, schreef NRC, bijna dertigduizend mensen op vrijdag alleen al, programmaboekjes als waaier. De airco, noteerde Festileaks, kan en moet beter. Niemand noemde het weekend een mislukking. Het probleem was kiezen.
Op 16 juli was het exact vijftig jaar geleden dat Paul Acket in het Haagse Congresgebouw de deuren opende: zes zalen, Dizzy Gillespie, Count Basie, Sarah Vaughan. Sinds 2006 zit het festival in Rotterdam Ahoy, tot minstens 2031. De organisatie noemt 2026 de vijftigste editie. Twee coronajaren vielen uit. Dat is de telling. Wat telde in het weekend zelf, was niet het cijfer. Het was of de zalen hun werk deden.
Missouri, en daarna de Nile
Zelden was een compositieopdracht zo precies het festival. Ben van Gelder kreeg de vrije opdracht van North Sea Jazz, met de VNJJ en het Fonds Podiumkunsten. Vrijdag vier uur, zaal Missouri: première van The Whole Wide World Is Round. Abbey Lincoln. Herinnering. Zijn overleden vader Sem van Gelder, de man van de Swingmaster-stand. „Pap, deze is voor jou,” begon hij, volgens Kamer. In de Missouri was het, schrijft hij, aangenaam koel. In een weekend vol sterren was dit bij de Volkskrant, NRC en Trouw het eerste echte hoogtepunt.
Cécile McLorin Salvant was Artist in Residence, drie dagen, van Oh Snap tot barok tot Metropole Orkest. Jazzism noemde die zondagset zonder twijfel een hoogtepunt van de editie. Kamer schreef na het weekend dat jazz dit jaar juist belangrijker was geworden in de programmering, en dat de twee mooiste concerten van initiatieven van de organisatie zelf kwamen. Van Gelder. Salvant. „Vijftig jaar North Sea Jazz had niet beter gevierd kunnen worden.”
De Nederlandse scene was er. Tyn Wybenga’s Brainteaser Orchestra herwerkte met Pat Metheny Bright Size Life. Joris Roelofs speelde protestliederen op solo basklarinet. Marike van Dijk was haar stem kwijt en leverde volgens Trouw een van de mooiste solo’s van het festival. Het Nationaal Jeugd Jazz Orkest stond op zondag. Recensies volgden die namen minder dan de grote zalen. Dat zegt iets over de 50ste. Niet dat Nederland ontbrak. Dat de hallen harder trokken dan de namen die het festival zelf grootmaakt.
Drie afzeggingen, drie dagen voor aanvang: The Isley Brothers, Cassandra Wilson, YEBBA. Invallers: De La Soul, Fatoumata Diawara, Original Koffee. Charlie Puth, zaterdag in de Nile, was de enige boeking waar de pers unaniem over viel. „Veel te bleekjes,” NRC. „Als door AI gefabriceerd,” OOR. De Volkskrant zag de zaal nog niet halfvol. Dat is geen bewijs dat pop de jazz wegduwt. Het is een boeking die niet paste.
Flea speelde Imagine met de Honora Band, bedachtzaam, zonder Chili Peppers-hits. De zaal liep deels leeg. Trouw gaf het vier sterren en een slotzin: met die boodschap kan North Sea nog jaren voort.
Amaro Freitas kreeg zaterdag de Paul Acket Award. Snarky Puppy speelde met het Metropole het livedebuut van Somni. Michael League noemde het orkest „a one-in-a-million group.” Dat hoort bij het weekend. Het hart zat in Missouri, en bij Salvant.
Buiten Ahoy, en erna
North Sea Round Town is een ander festival, van een andere stichting. Van 25 juni tot 12 juli speelde het stadsbreed: 375 concerten, 175 locaties, Chaerin Im als Artist in Focus, Jazz op de Meent, RET Melodies in de metro. Wie Ahoy te groot vond, had drie weken de stad.
Op de radio was het weekend van Blend, niet van Radio 2. Voor het eerst in jaren geen live Radio 2 vanuit Ahoy. NPO Blend zat drie dagen in een studio op het terrein. NTR nam op. Adrienne Tilanus sloot haar podcast 50 jaar North Sea Jazz af met een live-aflevering op de Central Park Stage. Op NPO Luister lopen de registraties nog. Het festival is af. De banden niet.
Volgende week hangt het archief. Van 5 september tot 11 oktober toont de Kunsthal 50 jaar North Sea Jazz Fotografie: Rico D’Rozario, Paul Bergen, Andreas Terlaak. Tijdens het weekend eerde Peters hen al bovenin Ahoy. Een jubileumboek is er niet. De foto’s wel.
Op de homepage van North Sea Jazz staat nu één regel. NN North Sea Jazz 2027, 9, 10 en 11 juli, Rotterdam Ahoy. Geen namen. Geen tickets. Round Town heeft zijn eigen data al: 24 juni tot 11 juli 2027. Curaçao North Sea Jazz is iets anders, 3 tot 5 september, over een week. Niet Rotterdam.
Wat de 50ste naliet, is geen mythe. Het is een heet weekend waarin het festival zichzelf niet hoefde uit te leggen, zolang Van Gelder in Missouri speelde en Salvant met het Metropole. De zwakke plekken waren boekingen, niet de formule. Die formule gaat door, in ieder geval tot 2031, in dezelfde hallen.
Bronnen
- NN North Sea Jazz, programma 2026
- NN North Sea Jazz, homepage (data 2027)
- Compositieopdracht Ben van Gelder
- Koninklijk Huis / RVD, 25 juni 2026
- AD Rotterdam, 10 juli 2026 (Máxima)
- Rijnmond, 10 juli 2026
- NRC, 11 juli 2026
- NRC, 12 juli 2026
- de Volkskrant, Gijsbert Kamer, 11 juli 2026
- de Volkskrant, weekendstuk
- Trouw, Mischa Andriessen, 12 juli 2026
- OOR, Randy Timmers, 13 juli 2026
- Jazzism, dagverslagen 15 juli 2026
- Festileaks, 7 juli 2026 (invallers) en 13 juli 2026 (terugblik + 2027-datum)
- North Sea Round Town 2026/2027
- NPO Blend / NPO-persbericht NSJ 2026; Radiowereld 9 juli 2026 (geen Radio 2)
- NTR: 50 jaar North Sea Jazz; Soul & Jazz Concerten; Jazz to Go; Get In!
- Kunsthal, 50 jaar North Sea Jazz Fotografie (5 sept–11 okt 2026)