In 1949 verwelkomden musici van The Skymasters op Schiphol de Amerikaanse componist Tommy Connor, die met een Skymaster was aangekomen. Het orkest van de AVRO droeg de naam van dat vliegtuig, de Douglas DC-4 waarmee na de oorlog de lijn op New York werd gevlogen. Polygoon legde het welkom vast in een filmpje van zesenveertig seconden.
Tijdens de bezetting was swing verboden, want een Duitse verordening uit 1942 keerde zich tegen ‘negroïde elementen’ in dansmuziek. Kort na de bevrijding stelde de AVRO een nieuw dansorkest samen, eerst onder de naam The Red, White and Blue Stars en onder leiding van Willy Kok. Op 20 januari 1946 was het voor het eerst op de radio. Datzelfde jaar kreeg het de naam The Skymasters, en de swing die jaren van de radio was geweerd, was nu twee tot drie keer per week in de huiskamer te horen. Trombonist en arrangeur Pi Scheffer, die in de oorlog bij het orkest van Dick Willebrandts had gespeeld, nam nog in 1946 de leiding over van Kok.
In die eerste jaren was het een dans- en amusementsorkest, met zangers voor de liedjes. Annie de Reuver zong Tchiou Tchiou tot ze in 1947 naar haar man in Venezuela vertrok, en Karel van der Velden nam het over met nummers als Bloesem van seringen. Scheffer zag zichzelf eerder als schoolmeester dan als orkestmusicus, en hij keerde terug naar het lesgeven. Zijn plaats ging naar altsaxofonist Bep Rowold, die er vanaf het begin bij was en het orkest leidde als dirigent die zelf meespeelde. Eind 1956 deed Greetje Kauffeld bij hem auditie. Vanaf februari 1957 was ze de vaste zangeres, tot eind 1959. Voor de NCRV maakte het orkest een tijd uitzendingen onder een schuilnaam, als Orkest Roy Bernie, en Rowold bleef tot 1968 de leider.
Eind jaren zeventig groeide het dansorkest onder orkestleider en arrangeur Tony Nolte uit tot een bigband vol musici uit de Nederlandse jazztop, onder wie Ack van Rooyen op flügelhorn en Ferdinand Povel op tenorsax. Van 1978 tot 1986 zond de AVRO elke maandagavond om elf uur Swingtime live uit vanuit Nick Vollebregt’s Jazzcafé in Laren. Een complete bigband trad er op tussen de tafeltjes van een café, met Pim Jacobs als presentator. In het najaar van 1979 filmde Radio Nederland Wereldomroep er een uitzending, met Greetje Kauffeld weer bij het orkest, nu als gast, en met Rita Reys.
Ook solisten uit het buitenland vonden in de bigband een begeleider. Op North Sea Jazz in 1982 waren dat onder Nolte Dizzy Gillespie en Astrud Gilberto. Ondertussen hieven de andere omroepen hun dansorkesten op, de KRO en de TROS in 1985 en de VARA een jaar later. Zo bleven The Skymasters in de jaren tachtig over als de bigband van de Nederlandse jazz op de radio. In 1984 verscheen de lp Swingtime at the Jazzcafe, opgenomen in het café in Laren, met hoesteksten van onder anderen Bob Brookmeyer.
Na 1986 hield het vaste contract met de AVRO op, en daarmee verdween ook Swingtime. Saxofonist Herman Schoonderwalt, die al deel uitmaakte van de band van Nolte, werd de orkestleider. Onder hem begeleidde het orkest op North Sea Jazz in 1989 trompettist Clark Terry en saxofonist Buddy Collette. Voor de radio was er alleen nog onregelmatig werk, en Schoonderwalt hield het orkest bewust tussen twee uitersten in. ‘We spelen geen onverteerbare avantgarde-jazz,’ zei hij in 1993 in NRC, ‘maar we hoeven ook niet oubollig te zijn.’ Datzelfde jaar zocht de AVRO met de Skymasters Trophy nieuw talent, in een serie van negen afleveringen. Het was een wedstrijd voor conservatoriumstudenten, met onder anderen Jesse van Ruller als kandidaat en Cees Slinger in de jury. Ook voor de vaste musici was het orkest een leerschool. Voor Henk Meutgeert, die er van 1980 tot 1985 de pianist was, was het een belangrijke fase in zijn loopbaan, net als voor bassist Koos Serierse. In de jaren negentig hield het orkest op.
Het repertoire bleef bewaard in het archief van de Stichting Omroep Muziek. Daar vond Jasper Staps de originele arrangementen terug, en het Paradox Jazz Orchestra uit Tilburg speelt ze opnieuw. Het orkest van Staps en Teus Nobel debuteerde op 29 januari 2020 in Paradox met een programma rond The Skymasters, en daarna nam het in drie delen het repertoire op. Op het eerste album, Remembering the Skymasters uit 2021, doet Ack van Rooyen als gast mee in Nem Um Talvez, ruim veertig jaar nadat hij in Laren flügelhorn speelde in de band van Nolte. In 2023 verscheen Legacy, en het slot is The Vocal Years, waarop Anna Serierse zingt. Dat album was genomineerd voor een Edison Jazz 2026.
Kijken en luisteren
- Journaalitem over 25 jaar The Skymasters, 22 februari 1971, in De Schatkamer van Beeld en Geluid
- Pi Scheffer over zijn jaren bij The Skymasters, AVRO-radio, 1973, in De Schatkamer van Beeld en Geluid
- Gesprek met trompettist Willy Schobben in Zo was het, 1987, in De Schatkamer van Beeld en Geluid
- De eerste aflevering van de Skymasters Trophy, AVRO-tv, 1993, in De Schatkamer van Beeld en Geluid
- The Skymasters op Spotify
- The Vocal Years van het Paradox Jazz Orchestra op Deezer